پیشینه تاریخی بایگ

در دیدارها و پیگیری هایی که از طریق تلفن با همشهری دانشمندمان جناب آقای علی اکبر علی اکبری درباره مستندات تاریخی درباره ولایتمان بایگ داشتم می توان به طور یقین گفت این مطلب که قدمت بایگ به زمان حمله مغول به ایران باز می گردد و اینکه سکونت تعدادی از بزرگان نیشابور پس از روی کار آمدن مغولان و مهاجرت آنان به بایگ به عنوان پیشینه بنیانگذاری این مکان عنوان شده است مستند تاریخی محکمی ندارد زیرا بر اساس منابع تاریخی قریه بایگ قبل از حمله مغولان نیز وجود داشته است و شیخ الاسلام«احمد ابن ابوالحسن جامی نامقی ترشیزی» معروف به شیخ احمد جام (زاده 441 - درگذشته 536 هجری قمری) معروف به «ابونصر احمد ژَنده‌پیل» یا بطور خلاصه «ژَنده‌پیل» که از عارفان دوره سلجوقی بود در مسیر رفت‌ و آمد خود به تربت جام بارها از قریه بایگ عبور کرده و بنا بر نوشته‌های رضا قلی خان هدایت در یکی از این سفرها شبی را در بایگ در خانه‌ای مهمان بوده و به اهل آن خانه خبر فرو آمدن سقف  خانه را در همان شب داده است که این اتفاق نیز افتاده است . صرفنظر از این کرامت شیخ جام ،وجود قریه بایگ در آن دوره قطعی به نظر می‌رسد می توان گفت  وجود لهجه غلیظ نیشابوری در بایگ دلیل بر مهاجرت بزرگانی از نیشابور به این منطقه کوهستانی نیست بلکه به خاطر تقسیمات جغرافیایی آن زمان  بایگ در محدوده ولایت بزرگ نیشابور قرار گرفته و از ربع نیشابور محسوب می شده است و مشابهت محیط جغرافیائی منطقه با نیشابور نیز می‌تواند منجر به یکنواختی لهجه و زبان گردد البته ورود اقوام و افراد مختلف نژادی پس از حمله مغول به بایگ غیرقابل انکار است و باید گفت جدایی گزینی قومی در درون بایگ در حال حاضر نیز دارای ریشه‌های تاریخی و اجتماعی قابل تأملی است بطوریکه در حال حاضر ۴ محله متفاوت بایگ همچون ۴ روستای متفاوت دارای تفاوت‌هایی در لهجه می‌باشند.

 

--------------------------------

1-این مطالب خلاصۀ ای از گفته های آقای علی اکبری می باشد .